ئیسلام دینی ئاشتی، سڵامەتی، و ئیمانەو — دینی هەموو مرۆڤایەتییە. ئێرە هەموو زانیاریەکانت دەدۆزیتەوە
ئیسلام لەسەر پێنج پایەی بنەڕەتیی دامەزراوە کە هەر موسڵمانێک دەبێت بیانژێرێت
پێغەمبەری خودا ﷺ — دوا پێغەمبەری خودا لەسەر ڕووی زەوی
حەزرەتی محەمەد ﷺ لە ساڵی ٥٧١ی زایینی لە شاری مەکەی پیرۆز لەدایکبوو. باوکی پێش لەدایکبوونی کۆچی دوایی کردبوو، دایکیشی لە تەمەنی شەش ساڵیدا کۆچی دوایی کرد. سەرەتا باپیرەی "عەبدولموتەڵیب" و دوای مردنی ئەویش، مامی "ئەبوتالیب" سەرپەرشتیی کرد و بەخێویکرد. لە گەنجیدا بە "ئەمین" ناسرا بوو، کە بە واتای "دەستپاک و جێگای متمانە" دێت.
لە گەنجیدا کەسێکی لێهاتوو و سەرکەوتوو بوو لە کارەکانیدا و خەریکی بازرگانی بوو. لە تەمەنی ٢٥ ساڵیدا هاوسەرگیریی لەگەڵ حەزرەتی خەدیجە (ڕەزای خوای لێبێت) کرد، کە خانمە بازرگانێکی دەوڵەمەند و ناودار بوو. حەزرەتی خەدیجە پشتیوانێکی زۆر گەورەی پێغەمبەر ﷺ بوو لە کاتی ناخۆشی و ناڕەحەتییەکاندا، و یەکەمین ئافرەتیش بوو کە باوەڕی پێهێنا و موسڵمان بوو.
لە ساڵی ٦١٠ی زایینیدا، کاتێک تەمەنی گەیشتە ٤٠ ساڵ، لە ئەشکەوتی حێرا لەسەر چیای نوور (جبل النور)، فریشتەی جوبرەئیل (سەلامی لێبێت) هاتە لای و یەکەمین ئایەتەکانی قورئانی پیرۆزی بۆ دابەزاند کە دەیفەرموو: «اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّکَ الَّذِی خَلَقَ». ئەمەش بووە سەرەتای ڕاگەیاندنی پێغەمبەرایەتییەکەی.
لە ساڵی ٦٢٢ی زایینیدا، پاش ئازار و چەوساندنەوەیەکی زۆری قورەیشییەکان، پێغەمبەر ﷺ لەگەڵ هاوەڵانیدا کۆچیان کرد بۆ مەدینەی منەوەرە. ئەم کۆچە مێژووییە بە "هیجرەت" ناسراوە و بووە سەرەتای ساڵنامەی کۆچیی ئیسلامی. پێغەمبەر ﷺ لە مەدینەدا یەکەمین دەوڵەتی ئیسلامیی دامەزراند.
لە ساڵی ٦٣٠ی زایینیدا، پێغەمبەر ﷺ لەگەڵ سوپایەکی ١٠ هەزار کەسی لە موسڵمانان چووە ناو شاری مەکەوە و فەتحی کرد. بەپێچەوانەی پێشبینیی دوژمنانەوە، پێغەمبەر ﷺ لێخۆشبوونی گشتیی بۆ هەموو ئەو کەسانە دەرکرد کە پێشتر شەڕیان دژی ئیسلام کردبوو. ئەم بەخشندەیی و لێخۆشبوونە گەورەیە، بە یەکێک لە بەرزترین و جوانترین نموونەکانی لێبوردەیی لە مێژووی مرۆڤایەتیدا دادەنرێت.
لە ساڵی ٦٣٢ی زایینیدا، پێغەمبەر ﷺ وتاری ماڵاوایی پێشکەش بە موسڵمانان کرد کە تێیدا فەرمووی: «موسڵمانان برای یەکترین، و نابێت دەستدرێژی بکرێتە سەر ماف و دارایی هیچ کەسێک.» چەند مانگێک دوای ئەم وتارە، هەر لە ساڵی ٦٣٢ی زایینیدا و لە تەمەنی ٦٣ ساڵیدا، گەورەی مرۆڤایەتی کۆچی دوایی کرد و گەڕایەوە بۆ لای پەروەردگاری.
هەنگاوبەهەنگاو لەگەڵ مێژووی پیرۆزی ئیسلامدا
کلیلک لەسەر ناوی سورەتەکەکە بکە بۆ خوێندنەوەی ئایەتەکانی
ئیسلام ئایینی هەموو مرۆڤایەتییە؛ هیچ جۆرە جیاکاری و بەربەستێکی نەتەوەیی لە نێوان مرۆڤەکاندا ناهێڵێتەوە.